Bilgiseller / Risk analizi yöntemleri

Olay ağacında toparlanma: başarı ölçütleri ve zaman pencereleri

Toparlanmayı fiziksel son süreden önce geri kazanılan işlevle tanımlayıp zamanlamayı, erişimi, bağımlılıkları ve toparlanan dizilerin hesabını sınamak.

Bu sayfada

Başarısız otomatik yanıt her zaman son durumu belirlemez. Mevcut başka işlev veya uygulanabilir insan eylemi, zarar oluşmadan gerekli hizmeti geri getirebilir. Olay ağacındaki toparlanma kredisi bu olasılığı yalnız belirtilen senaryo ve zaman penceresinde temsil eder. Sistemin sonunda onarılabileceğini söylemek yetmez. Analiz neyin geri döndüğünü, ne zaman yararlı hale geldiğini ve hangi koşulların toparlanmayı olanaksız kıldığını kurmalıdır.

Geri dönmesi gereken işlevi tanımlayın

Toparlanma başarısı, hizmeti alan sistemde gereken çıktıyı anlatmalıdır. Soğutma örneğinde pompayı başlatmak ara eylem olabilir; yararlı toparlanma, etkilenen tüketiciden uygun giriş koşulunda yeterli debinin geçmesini gerektirir. İzolasyon örneğinde aktüatöre ulaşmak ara eylem; yararlı toparlanma ise bir sınır aşılmadan ilgili girişin kesilmesi olabilir.

Saati son durum belirler. Birkaç saniyelik hizmet kaybı, tersine çevrilebilir sıcaklık sapması ve geri döndürülemez hasar farklı sonuçlardır. Üçünde de genel toparlandı etiketini kullanan ağaç, eylemin mekanik olarak başarılı olup sayılan belirli kaybı önleyemediğini gizleyebilir. Toparlanma olasılığını kestirmeden son durumu tanımlayın.

Toparlanmayla onarımı ayırın

IAEA SSG-3 (Rev. 1), paragraf 5.108, işlevsel toparlanmayı onarımdan ayırır ve uygulanabilirlik gerekçesi ister. Bu nükleer PSA kaynağıdır; denizcilik izni değildir. Genel mühendislik modelinde mevcut alternatif yoldan hizmeti geri getirmekle hasarlı bileşeni değiştirmek, farklı bilgi, erişim ve kaynak gerektiren senaryolardır.

Olağan bakımdan alınan onarım kestirimi, başlatıcı sırasında kaybolabilecek koşulları içerir. Yedek karada bulunup senaryonun süresinde erişilemeyebilir. Doğru alet gemide bulunup ulaşılamayabilir. Analist bu farkları ve son süreyle ilgili tamamlanma dağılımını incelemeden olağan ortalama onarım süresini toparlanma dalına bağlamamalıdır.

Tutarlı zaman bütçesi kurun

NRC IDHEAS raporunun açık özeti, yapılandırılmış görev analizini ve zaman belirsizliğini insan güvenilirliği modellemesinin parçaları arasında sayar. Denizcilik uyarlaması kendi görev kanıtını gerektirir. Kullanılabilir ipucuna kadar süreyi, tanı ve karar süresini, erişim veya hazırlığı, uygulamayı ve geri kazanılan çıktının başarı ölçütüne ulaşma gecikmesini ayırın.

Aralıklar aynı başlangıç referansını kullanmalıdır. Eylem yerine ulaşma süresiyle tanı süresi örtüşüyorsa tam sürelerini toplamak çift sayabilir; sırayla yapılmaları gerekiyorsa yalnız uzun olanı kullanmak iyimser olabilir. Zaman çizelgesi ayrımı gösterir. Baskın gecikmesi doğru arızayı tanımak veya erişim sağlamak olan yanıt hakkında kısa aktüatör hareketi az şey söyler.

Sınırlı zamanlama örneğini hesaplayın

Mürettebat performansı iddiası yerine açıkça varsayımsal dağılım kullanın. İpucu, tanı ve erişim toplamı örtüşme olmadan sabit 45 s olsun. Toparlanmanın erişilebilir ve diğer bakımlardan uygulanabilir olduğu koşulda, uygulama süresi T’nin 30–90 s arasında düzgün dağıldığını varsayın. NIST düzgün dağılım kaynağı matematiksel biçimi verir; gerçek yanıt sürelerinin düzgün dağıldığını kurmaz.

Yararlı tamamlanma başlatıcıdan itibaren 105 s içinde gerekiyorsa uygulama 60 s içinde bitmelidir. Koşullu zamanında başarı olasılığı (60 − 30)/(90 − 30) = 0,50 olur. Bu dizide erişilebilir ve uygulanabilir toparlanma olasılığı 0,80 varsayılır ve T dağılımı bu duruma koşulluysa toplam toparlanma başarısı 0,80 × 0,50 = 0,40 olur. Bu koşullu çarpım ek bağımsızlık varsayımı gerektirmez.

45 saniye sabit gecikmeden sonra 105 saniye sınırı,60 saniye uygulama süresi bırakır. Uygunluk koşulunda varsayımsal 30–90 saniye düzgün sürenin olasılık alanının yarısı 60 veya altındadır. Varsayılan 0,8 uygunluk ile 0,5 koşullu zaman başarısı çarpılınca toplam toparlanma 0,4 olur.
Özgün koşullu yoğunluk alanı şeması: yatay ölçek 4,2 çizim birimi/s ve 30–90 saniyede sabit 1/60 s⁻¹ yoğunluk. Tüm dikdörtgen alanı 1, gölgeli yarısı 0,5 olasılığı temsil eder. Dikey yoğunluk ölçeği şematiktir, sayısal işaret içermez. Dağılım erişilebilir, uygulanabilir toparlanmaya açıkça koşulludur;0,8 ile çarpım başka bağımsızlık varsayımı gerektirmez. Sabit gecikme belirtilen ipucu, tanı ve erişim aşamalarını kapsar. Mürettebat verisi, kabul edilebilir sınır veya gerçek toparlanma kredisi ileri sürülmez.

Son süreyle gecikme değişimlerini karşılaştırın

Diğer varsayımlar sabitken 120 s son süre, uygulamaya 75 s verir. Zamanında başarı (75 − 30)/60 = 0,75, toplam toparlanma olasılığı 0,60 olur. Alternatif olarak 105 s son süreyi koruyup sabit gecikmeleri 60 s’ye çıkarın. Uygulamaya yalnız 45 s kalır; zamanında başarı 0,25, toplam toparlanma olasılığı 0,20 olur.

Duyarlılıklar, küçük görünen süre değişikliklerinin kredilendirilen dalı belirgin etkileyebileceğini gösterir. Fiziksel son süreyi uzatmayı veya daha elverişli dağılım seçmeyi gerekçelendirmez. Son süre ilgili fiziksel modelden ve kabul edilen son durumdan gelmelidir. Ölçüm belirsizliği, değişen yük ve geri kazanılan hizmetin etkili hale gelme süresi bu sınırı da belirsiz yapabilir.

Başarısız yolu ayrık sonuçlara bölün

Ayrı örnek ağaçta başlatıcı sıklığı işletme yılı başına 0,20, otomatik yanıtın koşullu arıza olasılığı 0,050 olsun. Toparlanma sorusuna giren dizinin sıklığı işletme yılı başına 0,010 olur. Koşullu toparlanma başarısı 0,40 ise toparlanan kısım 0,004, toparlanamayan kısım 0,006 işletme yılı⁻¹ olur. Toplamları ilk 0,010 değeridir.

Bütün 0,010’u toparlanamayan dizi olarak tutup 0,004’ü ayrıca toparlanan diye eklemeyin; aynı giren topluluğu çift sayar. Toparlanmayı ilgisiz yoldan da çıkarmayın. Fırsat, gerekli ipucunu, ekipmanı ve zaman penceresini sağlayan belirli duruma aittir. Başka otomatik yanıt arızası farklı toparlanma modeli gerektirebilir.

İlk arızayla bağımlılığı koruyun

Toparlanma eylemi, ilk yanıtı kaybettiren aynı sinyale, güce veya yanlış yoruma dayanabilir. Elle yapılması bağlantıyı kaldırmaz. İlk arıza tek göstergeyi yok ettiyse hemen doğru tanı varsayan toparlanma modeli yolla çelişir. Arızalı öğe alternatif yolu fiziksel olarak engelliyorsa o yola olağan kullanılabilirlik kredisi verilemez.

Tekrarlanan denemeler de dikkat gerektirir. İki girişim otomatik olarak bağımsız deney değildir. İlki zamanı tüketebilir, depolanmış kaynağı bitirebilir, ekipman durumunu değiştirebilir veya yeni tanı bilgisi sağlayabilir. Bir eksi tek girişim başarısızlık olasılığının karesi ifadesi, prosedürde iki kutu bulunmasıyla değil gerçek olasılık varsayımlarıyla gerekçelendirilir.

Senaryoya benzeyen kanıt kullanın

İlgili simülatör gözlemleri, görev üzerinden geçmeler, ekipman yanıt deneyleri ve fiziksel hesaplar, sınırları açıklanarak yararlı kanıt sağlayabilir. Önceden bilinen tatbikat hazırlanmış koşulda uygulamayı ölçerken beklenmedik durum tanısı hakkında az bilgi verebilir. Erişim kısıtını dışlayan veya sınırsız tekrar sağlayan test, hasarlı ortamda süreli yanıt olasılığını doğrudan kuramaz.

Tamamlananlarla birlikte başarısız veya eksik gözlemleri kaydedin. Test süre sınırında durdurulmuşsa kayıtta sınır bulunması tamamlanma süresinin bilindiği anlamına gelmez. Geç tamamlanmayı, yanlış eylemi, kaynak yokluğunu ve girişim olmamasını ayırın. Hepsini tek ortalama süreye dönüştürmek, dalın temsil etmesi gereken mekanizmaları gizleyebilir.

Toparlanma kredisinin çözmediklerini belirtin

Zamanında geri kazanılan işlev bir sonucu önlerken diğerini bırakabilir. Soğutma dönmeden sıcaklık sapması yaşanmış olabilir; izolasyon yeni salımı durdururken normal sınır dışına çıkmış malzemeyi ortadan kaldırmaz. Son durum etiketi, toparlandı sözcüğünü genel sağlıklı durum gibi kullanmak yerine kalan koşulları korumalıdır.

Güvenilir toparlanma dalı işlev, son süre, senaryo koşulları, kanıt temeli ve belirsizlik açıklaması taşır. Emniyetsiz koşulda eylem deneme talimatı değildir. Model, gerçek işletme çerçevesindeki uygulanabilir yetenekleri temsil etmeli; belirsiz toparlanma kredisini kaldırmanın sonuçlarını iyimser ortalama arkasında gizlemek yerine göstermelidir.

Kaynaklar