Bilgiseller / Risk analizi yöntemleri

Kip değişimlerinde HAZOP: başlatma, durdurma ve geçici bağlantılar

Yalnız kararlı çalışmayı inceleyen HAZOP çalışmalarında gözden kaçabilecek ara durumları, zamanlama varsayımlarını ve yeniden başlatma koşullarını değerlendirin.

Bu sayfada

Sistem iki kararlı kipte kabul edilebilir olsa da aralarındaki yol çözümlenmemiş tehlike yaratabilir. Geçişte bazı işlevler diğerlerinden önce kullanılabilir hale gelebilir, envanter sinyal güncellemesinden hızlı değişebilir ve operatör gerçek durumu eksik görebilir. Geçiş HAZOP çalışması ara koşulları açıklaştırır. Konusu yalnız normal vana konumlarının listesi değil, değişen tasarım amacı ve durumlar arasında ilerlemek için gereken kanıttır.

Geçişi durumlar dizisi olarak tanımlayın

IEC61882’nin açık açıklaması, kılavuz sözcüklerle incelemeyi, hazırlığı, belgelemeyi ve izlemeyi HAZOP’un parçaları olarak tanımlar. Geçiş çalışmasında bu yapılandırılmış sorgulamayı başlangıcı, ara koşulları ve sonu bulunan durum tanımına uygulayın. Burada geliştirilen durum dizisi analiz yardımcısıdır; kurulu herhangi bir sistemin zorunlu işlem dizisinin kopyası değildir.

Genel bir soğutma hizmeti geçişinde ilk durumda bir hat gereken yükü taşıyor, ara durumda ikinci hat hazır fakat yük altında henüz doğrulanmamış, son durumda yeni hat görevi taşıyor ve ilk hat tanımlı yedek durumunda olabilir. Bunlar işlevsel tanımlardır. Vana veya elektrik anahtarlama prosedürü belirtmezler.

Yalnız son hedefi değil zamana bağlı amacı yazın

HSE işletme prosedürü rehberi, bağlantılı başlatma ve durdurma işlemlerinin sıralı, aşamalı ele alınmasını vurgular. Geçişin tasarım amacı, son koşula ulaşılırken neyin doğru kalması gerektiğini söylemelidir. Gerekli hizmeti sürdürmek, uyumsuz bağlantıyı önlemek ve değişen envanter için geçerli yolu korumak örneklerdir. Son kararlı durum, bunların geçiş boyunca sağlandığını göstermez.

Her aralığa ilgili proses kısıtını ve kanıtı bağlayın. İşlev kısa süre kullanılamayabilecekse izin verilen süre, varsayılan operatör tepki süresinden değil yerleşik sistem temelinden gelmelidir. Süreklilik gerekiyorsa nasıl gösterileceğini tanımlayın. Çözümlenmemiş soru hangi ara birleşimin işlevi bozacağıyken güvenle geçiş yapın gibi belirsiz ifade kullanmayın.

Sapmaları sıraya, süreye ve tamamlanmaya uygulayın

Yararlı sorular şunlardır: sonraki aşama önkoşulundan önce olursa, geçiş amaçlanandan uzun sürerse, eylem atlanırsa veya çok bileşenli değişikliğin yalnız bir kısmı gerçekleşirse ne olur? Bunlar farklı sapmalardır. Gecikmiş gösterge, fiziksel olarak yavaş cihaz ve gönderilmemiş komut benzer ekranlar oluşturabilir; fakat farklı neden açıklamaları gerektirir.

Zinciri neden–sapma–sonuç sırasıyla kaydedin. Örneğin doğrulayıcı ölçüm kaybı gerçek hizmet durumunu bilinmez bırakabilir; eski değere dayanarak ilerlemek, yenisi kurulmadan mevcut işlevi kaldırabilir. Ölçüm kaybı neden, belirsiz veya erken aktarım sapma, kesilen hizmet sonuçtur. Yalnız operatör hatası demek eylemi mümkün kılan bilgi ve sistem koşullarını gizler.

Zaman varsayımını ısıl envanter örneğiyle sınayın

Varsayımsal iyi karışmış sıvı envanteri 100 kg, sabit özgül ısı 4.00 kJ/(kg·K) olsun. Isı uzaklaştırma 45.0 s yokken 20.0 kW ısı girişinin sürdüğünü; akış, faz değişimi, cidar ısı kapasitesi ve dış kayıp olmadığını kabul edin. Sıcaklık artışı ΔT = Qt/(mcp) = 20.0 ×45.0/(100 ×4.00) = 2.25 K olur. Bu açık envanter hesabıdır; kabul edilebilir kesinti aralığı değildir.

Aynı varsayımlarda yalnız 20.0 kg etkin olarak katılıyorsa artış 11.25 K olur. Fark, etkin envanterin önemini gösterir. Nominal tank kapasitesi, tehdit altındaki bölgede gerçekten ısı alışverişi yapan maddenin yerine konamaz. Yerel sıcak noktalar, tabakalaşma ve ekipman yüzeyleri iyi karışmış modeli geçersiz kılabilir; gerçek sınırlar ve koruma yanıtı uygun dinamik değerlendirme gerektirir.

Komutu, hareketi ve kanıtlanmış işlevi ayırın

Komut verilmesi, cihazın gösterilen konuma ulaşması ve gereken proses işlevinin kullanılabilir olması üç ayrı aşamadır. Çalışma, her sinyalin neyi gösterdiğini belirlemelidir. Konum bilgisi debiyi, çalışma bilgisi yararlı çıktıyı kanıtlamayabilir; ölçülen çıktı da mevcut geçiş yerine önceki örnekleme aralığını temsil edebilir.

Örnek kanıt zamanlamasında cihaz hareketi 6 s sürsün, proses ölçümü hareket bittikten 8 s sonra temsil edici olsun, iletişim 2 s eklesin. Aşamalar kesinlikle ardışık ise gözlem ilk komuttan 16 s sonra kullanılabilir olur. Gerçek mekanizmalar örtüşüyorsa basit toplama gecikmeyi abartır. Sonucu geçişi değerlendirmek için kullanmadan önce nedensel zamanlama modelini belirtin.

Ortak zaman ekseninde cihaz hareketi 0–6, temsil edici ölçüm 6–14 ve iletişim 14–16 saniyede yer alır. Varsayımsal kesin sıralı modelde kanıt komut anında veya hareket sonunda değil, komuttan 16 saniye sonra erişilebilirdir.
Saniye başına 18 çizim birimiyle özgün, ortak zamanlı aşama çubukları.8 saniyelik ölçüm aşaması 6 saniyelik hareket bitince başlar;2 saniyelik iletişim bunu izler. Sayılar varsayımsaldır ve sıra kabul edilmiştir; genel cihaz yanıt şartnamesi değildir. Grafik, temsil edici varsayılan gözlemin erişim zamanını gösterir; hizmetin çalıştığını kanıtlamaz veya geçiş izni vermez. Örtüşen aşamalar farklı nedensel zaman modeli gerektirir.

Kesintiyi ve devam etmeyi ayrı kipler olarak inceleyin

Duraklatılmış başlatma veya kesilmiş durdurma, sistemi mutlaka ilk koşuluna döndürmez. Basınç, sıcaklık, hapsolmuş madde, kontrolör belleği ve izolasyon durumu değişmiş olabilir. Yazılı bir sonraki adımdan devam etmek, ilk önkoşulları sağlanmış prosedüre başlamaktan farklı işlem olabilir. HAZOP bu farkı görünür kılmalıdır.

Kesinti sonrası mevcut durumu belirlemek için gereken bilgiyi tanımlayın. Son tamamlanan adım işareti yararlıdır; ancak proses gelişmeyi sürdürdüyse fiziksel durum kanıtının yerini alamaz. Devam kararını kimin verebileceğini, hangi varsayımların yeniden kurulacağını ve eksik hangi göstergenin kararı engellediğini de inceleyin. Bunlar onaylı prosedür gerekleridir; anormal olay sırasında doğaçlama yeniden başlatma çağrısı değildir.

Geçici bağlantıları ve eşzamanlı işleri ekleyin

HSE tesis değişikliği rehberi, geçici işletme talimatlarını ve değişiklikleri kontrollü konular olarak ele alır. Geçici düzen tanıdık kontrolün veya göstergenin anlamını değiştirebilir, normal yolu kaldırabilir ya da destek hizmetlerini değiştirebilir. Önemi yalnız süresiyle belirlenmez. Kısa değişiklik, geçişin en zorlayıcı durumuna denk gelebilir.

Aynı sınırı etkileyebilen bakım, test, yardımcı hizmet değişimi ve başka sistemin geçişini birlikte düşünün. Ayrı ayrı kabul edilebilir iki faaliyet kalan tek hizmeti paylaşabilir veya aynı anda aynı operatörü gerektirebilir. Bağımlılığı açıkça kaydedin. Eylem sahiplerinin ayrı olması fiziksel işlevleri bağımsız yapmaz.

Olay kanıtını tesis varsayımlarını kopyalamadan kullanın

CSB’nin nihai Texas City incelemesi, kesilmiş başlatma koşulları dahil gerçek ekipman ve işletme değişikliklerine yetişemeyen başlatma prosedürlerini tartışır. Bu analiz yöntemi açısından ders, gerçek geçiş uygulamasını ve onu destekleyen bilgiyi incelemektir. Rafinerinin donanımı, işletme sınırları ve olay sıklığı denizcilik ekipmanına aktarılmaz.

Önceki zor geçişlerin, geçici çözümlerin veya tekrarlanan alarmların belgeli durum dizisiyle gerçek işletme arasında uyumsuzluk gösterip göstermediğini sorgulayın. Deneyimli mürettebatın geliştirdiği uyarlamalar tasarım veya prosedür boşluğunu açığa çıkarabilir. Koşulları kaydetmek daha iyi sistem açıklaması sağlar; her sapmayı tekil kişisel ihmal saymak tekrarlayan mekanizmayı bırakabilir.

Geçiş sorusunu kanıtla kapatın

Yararlı eylem çözümlenmemiş geçiş durumunu, tehdit altındaki işlevi ve çözüm için gereken kanıtı tanımlar. Soruna göre kanıt; güncel durum modeli, onaylı dizi, gösterilmiş zamanlama, düzeltilmiş gösterge veya doğrulanmış destek bağımlılığı olabilir. Kapanış ölçütü yalnız belgenin yayımlandığını söylememeli; belirlenen sonucun nasıl kontrol edildiğini açıklamalıdır.

Yaygın eksikler yalnız uç durumları incelemek, bütün cihazların birlikte hareket ettiğini varsaymak, komutu tamamlanmış işlev saymak ve önkoşullar yeniden kurulmadan duraklatılmış diziyi sürdürmektir. Tam geçiş kaydı normal yolu, kesintili yolu, geçici düzenleri ve süre örneklerindeki varsayımları korur. İlerleme sorusunu yalnız geçen zamana değil, tanımlı durum ve kanıta bağlar.

Kaynaklar