Bilgiseller / Risk analizi yöntemleri
Olay ağaçlarını yardımcı sistem hata ağaçlarına bağlamak
Dizi başarı ölçütlerini hata ağacı tepe olaylarına bağlarken ortak temel olay kimliğini, başarı tamamlayıcılarını ve yapılandırma sınırlarını korumak.
Bu sayfada
Olay ağacı başlığı soğutma, elektrik gücü veya izolasyonun başarıyla sağlanmasını temsil edebilir. Destekleyen hata ağacı işlevin nasıl kaybolduğunu açıklar. İkisini bağlamak, tabloya olasılık kopyalamaktan fazlasıdır. Birleşik model her yolda aynı işlevi, talebi, zaman penceresini ve ortak nedenleri korumalıdır. Aksi halde tek tek makul görünen iki model birleştirildiğinde tutarsız kaza dizisi üretebilir.
Arayüzün iki ucunu eşleştirin
NRC PRA açıklaması, olay ağacı işlev başlıklarını hata ağacı analiziyle bağlar. Bağlantıdan önce başlığın başarı ölçütüyle hata ağacının arıza ölçütünü yan yana yazın. Soğutma mevcut ve pompa başlar ifadeleri mantıksal tamamlayıcı değildir. Biri sunulan hizmeti, diğeri o hizmete katkı sağlayabilecek tek ekipman yanıtını anlatır.
IAEA SSG-3 (Rev. 1), paragraf 5.73, arıza ölçütünü dizi başarı ölçütünün tersiyle ilişkilendirir. Modelleme ilkesi olarak hata ağacının, tanımlı koşullarda gerekli hizmet sunulmadığında arıza vermesi gerekir. Bu, nükleer ölçütleri gemi analizine aktarmak anlamına gelmez.
Talep ve görev tanımlarını koruyun
Başlık, tüketiciye tanımlı yanıt süresinde en az belirtilen debinin gelmesini ve görev boyunca sürmesini gerektirsin. Yalnız başlama arızasını kapsayan hata ağacı, çalışmayı sürdürememeyi ve dağıtım yolunun başka arızalarını dışlar. Tersine, uzun görev arıza olasılığı süre ve model eşleşmeden kullanılırsa kısa talebi olduğundan ağır gösterebilir.
Arayüzde talep kipini, görev süresini, gereken kapasiteyi, çevresel durumu ve ilk yapılandırmayı kaydedin. İki dal aynı fiziksel ekipmanı farklı başarı ölçütleriyle kullanabilir. Kısmi debi bir başlatıcı sonrasında yetip başka birinde yetmeyebilir. Hata ağacı adını yeniden kullanmak, mantık veya sınır koşulları farkları koruyorsa uygundur.
Tek fiziksel olaya tutarlı kimlik verin
İki işlev aynı dağıtım panosuna bağlıysa ilgili pano arızası iki destek ağacında da tek kimliği korumalıdır. Birinde besleme-kaybı-A, diğerinde besleme-kaybı-B denmesi tek fiziksel olayı yanlışlıkla iki bağımsız olaya dönüştürebilir. Ayrı diyagram kopyaları, model onları aynı temel olay tanımına bağlı tutuyorsa sorun değildir.
Tersi hata da mümkündür. İki ayrı pompa, tipleri ve sayısal arıza olasılıkları eşit diye birleştirilmemelidir. Olay kimliği hangi öğede, hangi kip ve maruziyette ne olduğunu anlatır; benzer veriyi kısaltma yolu değildir. Ayrı öğeler ortak neden mekanizması paylaşırken ayrı yerel arıza olaylarını koruyabilir.
Sayısal çarpmadan önce tekrar eden mantığı sadeleştirin
NASA Hata Ağacı El Kitabı Ek A, idempotans ve soğurma dahil Boolean kurallarını toplar. Özgün küçük arayüz modelinde X işlevi ortak U desteği veya yerel A öğesi arızalanırsa; Y işlevi U veya yerel B öğesi arızalanırsa kaybolsun. Böylece FX = U ∨ A ve FY = U ∨ B olur.
İki işlev arızasını gerektiren dizinin mantığı (U ∨ A) ∧ (U ∨ B) = U ∨ (A ∧ B) olur. Tekrarlanan destek kaybı hâlâ tek olaydır. İki ağaçta görünmesi olasılığının karesini almayı gerekçelendirmez. Sade ifade, yalnız yerel A veya B’yi iyileştirmenin U katkısını neden kaldırmadığını da gösterir. Arıza sayıları atanmadan önce mantıksal sonuç elde edilir.
Örnek olasılığı mantığa göre kontrol edin
Yalnız bu hesapta U, A ve B’nin aynı tanımlı maruziyette karşılıklı bağımsız temel olaylar olduğunu; olasılıklarının 0,010, 0,020 ve 0,030 olduğunu varsayın. U veya iki yerel arıza olasılığı 0,010 + 0,020 × 0,030 − 0,010 × 0,020 × 0,030 = 0,010594 olur. U, A ve B ile birlikte gerçekleşebildiği için örtüşme çıkarılmalıdır.
Eşdeğer biçimde destek durumuna ayırmak 0,010 + 0,990 × 0,020 × 0,030 ile aynı cevabı verir. Tam işlev arıza olasılıkları 0,0298 ve 0,0397’dir; çarpımları 0,00118306 ortak arıza olasılığı değildir. Üç temel olayın bağımsızlığı iki bileşik işlev arızasını bağımsız yapmaz; ikisi de U’yu içerir.
Arıza dalları kadar başarı dallarını da taşıyın
X arızası ve Y başarısı dizisinin mantığı (U ∨ A) ∧ değil(U ∨ B) olur. Tamamlayıcı ve dağıtma kurallarıyla değil U ∧ A ∧ değil B elde edilir. Aynı örnek bağımsız temel olay varsayımlarıyla olasılık 0,990 × 0,020 × 0,970 = 0,019206 olur.
Bu yol U arızası içeremez; belirtilen modelde Y başarısı onu dışlar. Hem U hem değil U içeren kesim kümesini tutmak olanaksız dizi yaratır. Bağlama uygulaması başarı koşullarını veya gerekçeli eşdeğerini korumalıdır; arıza birleşimi listelerini yan yana eklemek kısıtı kaçırabilir. Önceki başarılı işlev ortak desteğin mevcut olduğunu kurduğunda aynı sorun doğabilir.
Yapılandırma değişikliklerini açık temsil edin
Bakım durumu bir hattı kaldırabilir, bağlantıyı değiştirebilir veya işlevin destek beslemesini değiştirebilir. Sınır koşulu anahtarı uygun mantığı seçebilir; fakat anlamı ve izin verilen birleşimleri belgelenmelidir. Anahtar, son risk sayısı makul görünene kadar uygulanan açıklamasız düzeltme katsayısı değildir.
İncelenen yapılandırmada bilinen kullanılamazlık yeni küçük rastgele arıza olasılığı değil durum koşuludur. Buna karşılık görev boyunca gelecekte oluşabilecek kullanılamazlık olasılıksal veya zamana bağlı model gerektirir. Bilinen kesintiyi yıllık ortalama kullanılamazlıkla karıştırmak, o yolda açıkça hizmet dışı hatta kredi verebilir. Arayüz ayrımı hem dizi hem sistem analistine göstermelidir.
Bileşik veriyi ve ortak nedenleri kontrol edin
Tedarikçinin tam işlev arıza kestirimi destek kaybını veya tanı arızasını zaten içerebilir. Sınır uzlaştırılmadan açık destek ağacı eklemek aynı mekanizmayı iki kez sayabilir. Veri alanı kapsanan bileşenleri, arıza modlarını, onarım varsayımlarını ve test kapsamını tanımlamalıdır. Kapsamından ayrılmış sayı güvenilir arayüz değildir.
Benzer biçimde açık modellenmiş işlevsel bağımlılık genel ortak neden teriminde yeniden gizlenmemelidir. Ortak yardımcı hizmet mekanizmasını yerel öğelerin kalan ortak neden duyarlılığından ayırın. Örtüşme belirsizse model alternatiflerini belirtip sınayın. Mekanizmalara farklı ad vermek ayrık veya istatistiksel olarak bağımsız olduklarını kurmaz.
Bağlı modeli tek gerekçe olarak inceleyin
Uygulamalı arayüz incelemesi seçilmiş tam dizilerden temel olaylara, oradan fiziksel düzene gider. Tekrarlanan kimliklerin aynı oluşumu göstermesini, farklı öğelerin ayırt edilmesini, başarı dallarının uyumsuz arızaları dışlamasını ve durum anahtarlarının incelenen kipi temsil etmesini kontrol edin. Küçük elle çözülebilir örnekler büyük modele güvenmeden bağlama davranışını doğrulayabilir.
Başlığı, başarı ölçütünü, bağlı tepe olayını, sınır koşullarını, maruziyet temelini ve kanıt kaynağını gösteren arayüz kaydı tutun. Böylece destek sistemi değişikliği etkilediği her diziye izlenebilir. Bağlantının yararı, işlev tanımları ve verinin niteliğini aşan sayısal kesinlik değil sistem arızalarının nasıl birleştiğine ilişkin tutarlı açıklamadır.
Kaynaklar
- Probabilistic Risk Assessment · US NRC · Kaynak kontrol tarihi: 2026-10-07
- SSG-3 (Rev. 1), 2024 · IAEA · Kaynak kontrol tarihi: 2026-10-07
- Fault Tree Handbook with Aerospace Applications, Version 1.1 · NASA · Kaynak kontrol tarihi: 2026-10-07