Bilgiseller / Risk analizi yöntemleri
Çok birimli PSA: ortak olaylar, eşzamanlı hasar ve sınırlı müdahale kaynakları
İki varlığın ortak örneği, tek paylaşılan müdahale kaynağı altında beklenen hasar sayısını herhangi bir hasar ve eşzamanlı hasar olasılıklarından ayırır.
Bu sayfada
Varlık düzeyindeki hasar olasılıklarını toplamak, sahada herhangi bir hasar bulunmasının olasılığını vermez. Ortak tehlikeler ve sınırlı müdahale kaynakları bu ayrımı önemli kılar. Bu özgün örnek tek ortak olayı izler, ortak talep durumlarını korur ve üç farklı hasar ölçüsünü hesaplamadan önce sınırlı kaynağı tahsis eder.
Saha olayını ve ortak son noktayı seçin
Saha-yılı başına 0,02 sıklıkla oluşan ortak bozucu H olayına maruz iki genel varlığı, A ile B’yi düşünün. Hasar, sınırlı olay görevi sırasında varlığın tanımlı hizmet ölçütünü karşılayamamasıdır. Olay hiçbir varlıkta, yalnız birinde veya ikisinde müdahale gerektirebilir. Burada eşzamanlı hasar, iki varlığın aynı olay görevi içinde hasar ölçütünü karşılamasıdır; başlangıç anlarının birebir aynı olması gerekmez. Örnekte nükleer sistemler, insan kaybı sonuçları veya kabul eşikleri yoktur; hasarın anlamı bu hizmet ölçütüyle sınırlıdır.
IAEA’nın çok birimli PSA raporu, saha olaylarını birime özgü sıklıkların toplamından ayırır. Aynı sayma sorunu burada da vardır: iki varlığın hasarı tek saha olayı, fakat iki hasarlı varlıktır. Modeli kurmadan önce sonucun olay mı, hasarlı varlık mı sayacağını, yoksa birlikte hasarı mı anlatacağını belirleyin; bu nicelikler “saha riski”nin birbirinin yerine kullanılabilir özetleri değildir.
Dört talep durumunu koruyun
H koşulunda talep olasılıklarını; hiçbiri için 0,70, yalnız A için 0,10, yalnız B için 0,08 ve ikisi için 0,12 tanımlayın. Birbirini dışlayan bu durumlar bire toplanır. Ortak yapı doğrudan verilmiştir; marjinal talepler çarpılarak çıkarılmaz. Bu aşamada ortak olay zaten oluşmuştur; sıklığı her koşullu olasılığın içine yeniden yerleştirilmez. Dallar aynı olay topluluğunu bölmelidir.
Talep altındaki varlık, müdahale başarılı olmazsa hasarlanır. Bu bilerek basit modelde talep olmayan varlık hasarsız kalır. Talep ile son hasarı ayırmak önemlidir: etkili müdahale, olasılığı bir talep durumundan farklı hasar durumuna taşıyabilir. Başlangıç talep tablosunu son hasar tablosu diye etiketlemek, müdahale kaynağını bütünüyle model dışı bırakır; sonuç müdahale başarısını artık temsil etmez.
Tek kaynağı tek eşzamanlı kapasiteyle temsil edin
Bir taşınabilir kaynağın iki varlıktan birine hizmet verebildiğini, fakat seçilen varlıkta 30 min görevin tamamı boyunca kalması gerektiğini varsayın. Etkili müdahale ortak talebin ardından 5 min içinde başlamalıdır. İki talep aynı anda gelir. Bu nedenle kaynak ilk görevi tamamlayıp ikinciye zamanında başlayamaz. Varsayımsal zaman kuralları, gerçek pompa performansı belirtmeden kapasite kısıtını açık hale getirir.
Yalnız bir varlık yardım isterse kaynağı ona atayın. İkisi de isterse yalnız örnek politikasını tanımlamak için A önceliği varsayın. Atanan kaynağın, atandığı her talep durumu koşulunda başarı olasılığı 0,9 olsun. Diğer talep altındaki varlık kaynak almaz ve hasarlanır. Bu öncelik analiz girdisidir; acil durum müdahale önerisi değildir. Gerçek önceliklerin koşulları bu öğretim modelinden türetilemez.
Son hasar dağılımını tek tek çıkarın
Yalnız A talebi durumunda başarılı müdahale hasarsız sonuca 0,09, başarısızlık yalnız A hasarına 0,01 katkı verir. Yalnız B durumunda karşılıkları 0,072 ve 0,008’dir. İkisi de yardım isterken kaynak başarısı yalnız B hasarına 0,108, kaynak başarısızlığı ikisinin hasarına 0,012 katkı verir. Başlangıçtaki talepsiz olasılığı hasarsız sonuca ekleyin; her katkı kendi üst dal kütlesini korur.
| A hasarlı | B hasarlı | Olasılık |
|---|---|---|
| 0 | 0 | 0,862 |
| 1 | 0 | 0,010 |
| 0 | 1 | 0,116 |
| 1 | 1 | 0,012 |
Son hasarsızlık olasılığı 0,862’dir. Yalnız A hasarı 0,010, yalnız B hasarı 0,116 ve ikisinin hasarı 0,012 olur. Dört sonuç yine bire toplanır. Büyük B-tekil terimi, tanımlı kaynak tahsisinin açık sonucudur; B ekipmanının özünde daha az güvenilir olduğuna kanıt değildir. Politika değişirse ortak sonuçların yeniden kurulması gerekir; aynı tablo korunarak yalnız başlık değiştirilemez.
Üç ayrı hasar ölçüsünü hesaplayın
N, bu olayda hasarlanan varlık sayısı olsun. Beklenen sayı E[N | H] = 0,010 + 0,116 + 2 × 0,012 = 0,150 hasarlı varlık/olaydır. Herhangi bir hasar olasılığı P(N ≥ 1 | H) = 0,010 + 0,116 + 0,012 = 0,138 olur. Eşzamanlı hasar olasılığı P(N = 2 | H) = 0,012’dir.
Marjinal hasar olasılıkları P(A | H) = 0,022 ve P(B | H) = 0,128 olur. Bağımlılık ne olursa olsun toplamları beklenen sayıya eşittir. İçerme–dışlama, ortak terimi bir kez çıkararak herhangi bir hasarı verir. Marjinalleri çarpmak ise ikisinin hasarı için 0,002816 verir; burada yanlıştır. Kesişimi elverişli bağımsızlık varsayımı değil, ortak tablo belirler; ortak dal silinemez.
Yıllık birimleri doğru niceliğe bağlayın
Koşullu beklenen sayıyı olay sıklığıyla çarpmak saha-yılı başına 0,003 hasarlı varlık verir. Herhangi bir hasar olasılığını çarpmak yılda 0,00276 hasarlı saha olayı verir. Eşzamanlı hasar olasılığını çarpmak yılda 0,00024 iki varlığın da hasar gördüğü olay verir. Bu toplamlar yalnız tanımlı ortak olay ailesiyle ilgilidir; başka başlatıcı olaylar eklenmemiştir.
Tek olay birden fazla varlığı hasarlayabildiğinden ilk sonuç ikinciden büyük olabilir. Bu sıklıkların hiçbiri kendiliğinden yılda en az bir oluşma olasılığı değildir. Bu dönüşüm olay sayma modeli; onarım, yinelenen maruziyet ve önceki hasardan sonraki varlık kullanılabilirliğinin açık ele alınmasını gerektirir. Koşullu olay hesabını bu ek zamansal sorudan ayrı tutun; aynı birimle yazılmış farklı ölçütleri karıştırmayın.
Gerçekten ayrı müdahale kapasitesini karşılaştırın
Karşılaştırma için, her biri kendi eşzamanlı kullanılabilir desteğine ve gerektiğinde bağımsız 0,9 başarı olasılığına sahip iki kaynak tanımlayın. İki talep durumunda ikisinin başarısı 0,81, tam birinin başarısı 0,18 ve ikisinin başarısızlığı 0,01 olasılıktadır. Bu yeni kaynak modelidir; değişmeyen tek kaynak düzenine uygulanan ikinci kredi değildir. Fiziksel kapasitenin ve desteklerin gerçekten farklı olduğu varsayılır.
Son olasılıklar; hasarsızlık için 0,9592, yalnız A için 0,0208, yalnız B için 0,0188 ve ikisi için 0,0012 olur. Böylece beklenen hasarlı sayı 0,042, herhangi bir hasar olasılığı 0,0408’dir. Yıllık sonuçlar saha-yılı başına 0,00084 hasarlı varlık, 0,000816 herhangi-hasar olayı ve 0,000024 iki-hasar olayı olur. Ek desteğin bağımsızlığı bu karşılaştırma için zorunlu varsayımdır.
Aynı kaynağı iki kez kullanmayın
IAEA’nın gözden geçirilmiş kılavuzu, çok birimli modellerde ortak kaynak kullanılabilirliğinin ve kullanım önceliklerinin açık gösterilmesini ister. Bu genel örnekte tek varlık müdahale başarısını iki varlığa ayrı ayrı uygulamak, gizlice iki kaynak alternatifini varsayar. Hata ağacına ikinci satır eklemek, eşzamanlı taleplerde ikinci taşınabilir cihaz, ekip, bağlantı noktası veya kullanılabilir erişim yolu yaratmaz.
Kaynak kapasitesinin zaman boyutu da vardır. Sonradan yeniden kullanılabilen takım, ikinci varlığın gerekli müdahale penceresinde yine kullanılamayabilir. Büyük model; hazırlık, ulaşım, erişim, kurulum, kullanım ve serbest kalma sürelerini, hangi görevlerin örtüşebildiğiyle birlikte korumalıdır. Darboğaz cihaz yerine ortak ekip veya tehlikenin hasarladığı güzergâh olduğunda nominal ekipman sayısı yetersizdir; fiziksel görev zinciri incelenmelidir.
Ortak olay ve müdahale bağımlılıklarını ayırın
Başlangıç talep tablosu, H’nin hangi varlıkları birlikte zorladığını gösterir. Kaynak modeli bu taleplerden hangilerine başarıyla müdahale edilebileceğini belirler. Bunlar farklı bağımlılık kaynaklarıdır. Cihaz performansı bağımsız olsa bile ortak tahsis son sonuçları bağlayabilir. Tersine fiziksel olarak ayrı iki kaynak, ortak besleme, erişim kısıtı veya iki eylemi de yapması gereken ekip üzerinden bağımlı kalabilir.
Müdahale başarısı olay şiddetine bağlıysa ortalama almadan önce ilgili tehlike durumuna koşullandırın. Şiddetli olay talep dağılımını, uygulanabilirliğini kontrol etmeden sıradan görevlendirme başarı verisiyle birleştirmeyin. Benzer biçimde bakımdaki varlık hem hassasiyetini hem kaynak talebini değiştirebilir. Saha modeli, uyumsuz en iyi durumları birleştirmek yerine olay anında var olan ortak düzeni anlatmalıdır; her varlığın koşulu aynı senaryoya ait olmalıdır.
Ortak modeli doğrulayın ve sınırlarını raporlayın
Talep ayrımında ve her müdahale ayrımında olasılık korunmasını denetleyin. Kaynak tahsislerini ve son sonuçları bağımsız sayın; hiçbir senaryonun tek kaynağı iki eşzamanlı tam süreli göreve atamadığını doğrulayın. Beklenen sayının marjinal hasar olasılıkları toplamına eşitliğini ve herhangi-hasar olasılığının ortak sonucu yalnız bir kez saydığını kontrol edin. Bu özdeşlikler hesapta farklı hata türlerini sınar.
Ortak tabloyu, üç ölçütün tümünü, kaynak varsayımlarını ve koşullandırmanın dayandığı olay sıklığını birlikte raporlayın. Örnek acil durum önceliklerini eniyilemez veya gerçek sahanın dayanıklılığını belirlemez. Kullanışlı sonucu disiplinli ayrımdır: beklenen hasarlı birim sayısı, herhangi bir hasar olasılığı ve eşzamanlı hasar olasılığı tek ortak olayın farklı yanlarını anlatır; herhangi birine güvenmeden önce ortak kaynaklar tahsis edilmelidir.